07
اکتبر

نکات مهم عکاسی سیاه‌وسفید برای تازه‌کارها

عکاسی سیاه‌وسفید ژانر عکاسی موردعلاقه بسیاری از عکاسان حرفه‌ای است و برخی عکاسان تازه‌کار این روش را روش عکاسی سخت می‌دانند. ولی باید گفت عکاسی سیاه‌وسفید سخت نیست بلکه می‌توان با سیاه‌وسفید دیدن دنیا بسیار زیباتر اطراف خود را ثبت کنیم.

نخستین ارتباط‌های ما با جهان تکنولوژی سیاه‌وسفید و بوده، نخستین تلویزیون‌ها سیاه‌وسفید بودند و همین مسئله باعث شده تا سیاه‌وسفید بودن حسی نوستالژیک در ما ایجاد کند. عکس‌های سیاه‌وسفید می‌توانند در کنار زیبا بودن عیوب کار ما را به‌خوبی نمایان کنند. در عکاسی رنگی ما بارنگ‌ها می‌توانیم قسمت اعظم تمرکز خود را به مخاطب برسانیم ولی در عکاسی سیاه‌وسفید ما عنصر رنگ را حذف کرده‌ایم و باید بتوانیم تا به ترکیب‌بندی بسیار خوب فقدان رنگ را جبران کنیم. خواه‌ناخواه رنگ‌بر روی سیستم فکری و ادراکی مخاطب تأثیر می‌گذارد و باعث جذب مخاطب می‌شود ولی ما باید بدانیم چگونه عکس سیاه‌وسفید بگیریم تا بتوانیم بسیار بر روی مخاطب تأثیر بگذارد. البته باید گفت که بسیاری از عکس‌های تأثیرگذار تاریخ عکاسی سیاه‌وسفید هستند و حتی آنسل آدامز عکاس طبیعت، عکس‌های طبیعت خود را سیاه‌وسفید می‌گرفت. تصور کنید که او با چه مهارتی توانسته یک طبیعت پر از رنگ را سیاه‌وسفید به ما عرضه کرده ولی ما ساعت‌ها غرق عکس او می‌شویم. اینجا است که آنسل آدامز از ترکیب‌بندی توانسته بهترین بهره را ببرد.

در عکاسی سیاه‌وسفید عکاس به‌راحتی می‌تواند بر روی منظور اصلی خود تمرکز کند. همان‌طور که گفتیم بسیاری از عکاسان بزرگ تاریخ سیاه‌وسفید عکاسی می‌کردند، علاوه بر آنسل آدامز می توان به ادوارد وستون و هانری کارتیه برسون را نام برد. هانری کارتیه برسون فتوژورنالیست بزرگ فرانسوی عکس‌های بسیار زیبایی را از دید سیاه‌وسفید ثبت کرد و معتقد بود عکاس خوب عکاسی است که بتواند با لنز نرمال عکس‌های خود را بگیرد و از لنزهای دیگر برای عکاسی استفاده نکند. علتتمرکز برسون بر روی استفاده از لنز نرمال این است تا عکاس بتواند همان چیزی که بقیه می‌بینند را به ثبت برساند.

همان‌طور که گفتیم با حذف رنگ عاملی که در عکاسی سیاه‌وسفید بسیار خودنمایی می‌کند ترکیب‌بندی است.

چگونه به ترکیب‌بندی‌های خوب در عکس سیاه‌وسفید برسیم؟
black and white

در ترکیب‌بندی سیاه‌وسفید دو مرحله مهم است، یک مرحله ترکیب‌بندی و یک مرحله بعد از عکاسی. در مرحله بعد از عکاسی؛ عکاس دست بازی دارد و می‌تواند هر کاری که دوست دارد بر روی عکس خود انجام دهد. نکته مهمی که وجود دارد این است که ما باید بر روی قسمت ترکیب‌بندی بسیار تمرکز کنیم. برای شروع این مبحث می‌توانیم بر روی یک عکس بررسی کنیم و از بررسی این عکس به نکاتی دست پیدا کنیم.

قایق چوبی، پترو آیسن، شیلی

پترو آیسن یک دهکده کوچک در شیلی است که اکثر اوقات دارای آب و هوایی شرجی و مرطوب است. هم‌چنین در این آب‌وهوا باران زیاد می‌بارد. همین آب‌وهوای شرجی باعث می‌شود تا در آسمان لایه‌های ابری زیادی به وجود آید و این لایه‌های ابری باعث ایجاد جلوه خاصی در عکس می‌شود. در قسمت پایین این عکس به‌صورت رنگی ارائه‌شده است. در عکس رنگی ما می‌توانیم یک محیط سرسبز بسیار زیبا را مشاهده کنیم و در عکس سیاه‌وسفید تمرکز اصلی ما بر روی قایق چوبی که در جلو کادر است جلب می‌شود.

حالا می‌خواهیم بدانیم که چرا صحنه بالا در عکس سیاه‌وسفید بهتر است:

کنتراست: در تصویر سیاه‌وسفید کنتراست شدید در قایق و کنتراست کمتر در پس‌زمینه باعث می‌شود تا چشم مخاطب در کادر چرخش داشته باشد و مخاطب بعد از دیدن قایق به‌سرعت بتواند آسمان را ببیند.

بافت: در عکس رنگی سبزی و رنگ پس‌زمینه توجه ما را از قایق دور می‌کند ولی در عکس سیاه‌وسفید بافت چوب قایق به‌خوبی نمایان است و مخاطب می‌تواند به‌راحتی بافت روی قایق را مشاهده کند.

خطوط: وجود عناصر در کادر عکس‌های بالا باعث به وجود آمدن خط‌های فرضی شده است که این خط‌ها از سمت چپ‌چشم ما را به سمت راست‌بالای کارد هدایت می‌کند که اگر در عکس رنگی دقت کنید متوجه می‌شوید که رنگ‌ها تا حدودی این مسیر چشمی را مخدوش کرده است.

ساعت Chairman Mao، شانگهای، چین

در عکس بالا شما یک ساعت قدیمی و عتیقه را مشاهده می‌کنید که عکاس ترجیح داده از این ساعت سیاه‌وسفید عکاسی کند و بسیار موفق هم بوده است. اما چرا تکنیک عکاسی سیاه‌وسفید توانسته در عکس بالا به‌خوبی عمل کند؟

استفاده از نمایش فرم: در عکس بالا نمود اصلی عکس فرم دایره‌وار ساعت است که درواقع فاکتور اصلی و مهم در این تصویر همین فرم دایره است.

استفاده از بافت: همان‌طور که در عکس قبلی هم مشاهده کردید بافت می‌تواند در عکس سیاه‌وسفید بسیار به ما کمک کند و یکی از ویژگی‌های یک عکس سیاه‌وسفید خوب نمایش بافت است. بدیهی است که در عکس سیاه‌وسفید فقدان رنگ باید با چیزی جبران شود که بافت می‌توان جایگزین بسیار مناسبی باشد.

خطوط هدایت‌کننده بسیار قوی: در عکس بالا خطوط دست و نوع قرارگیری دست در گوشه کادر توانسته به‌خوبی چشم را به سمت ساعت هدایت کند و عقربه‌های ساعت چشم مخاطب را به سمت چهره هدایت می‌کند.

ترکیب‌بندی ساده: در عکس بالا مخاطب با نزدیک شدن به سوژه توانسته ترکیب‌بندی بسیار ساده‌ای را ایجاد کند و همین ترکیب‌بندی ساده توانسته توجه مخاطب را بسیار جلب کند.

عکس بالا نمونه بسیار خوبی برای نمونه یک پرتره سیاه‌وسفید است. در عکس بالا از لنز 85 میلی‌متری استفاده‌شده است و دوربین نیز دوربین فول فریم است و از دیافراگم 2.8 نیز استفاده‌شده است. عکس بالا توسط نور طبیعی گرفته‌شده است. اما چرا عکس سیاه‌وسفید بالا توانسته عکس خوبی باشد؟

ارتباط چشمی قوی: ارتباط چشمی در پرتره بالا بسیار زیاد است و سوژه با نگاه مستقیم به لنز توانسته مخاطب را به‌خوبی جذب کند و از چشم احساس اصلی به مخاطب انتقال می‌یابد.

بافت: شاید با خود بگویید که در این عکس بافتی نمود ندارد ولی بافت صورت سوژه بسیار بر لطیف شدن عکس تأثیر گذاشته است.

کنتراست: پوست روشن و چشم‌های پررنگ در کنار زمینه‌ای محو توانسته کنتراست بسیار زیبایی را به وجود بیاورد که همین ترکیب توانسته یک بالانس و تعادل در میان رنگ این پرتره ایجاد کند.

دوربین

درگذشته فنّاوری عکاسی رنگی وجود نداشت و کاربر ناچار بود که از عکاسی سیاه‌وسفید برای بیان منظور خود استفاده کند. بعد از رشد تکنولوژی و ظهور فیلم‌های رنگی دیگر کاربر حق انتخاب داشت و می‌توانست بین فیلم‌های رنگی و سیاه‌وسفید یکی را انتخاب کند. بعد از سال‌ها رشد تکنولوژی توانست باعث ورود دوربین‌های دیجیتال و SLR شود که در این دوربین‌ها هم کاربر به‌راحتی می‌تواند دوربین خود را بر روی حالت مونوکروم تنظیم کند و یا می‌تواند با فرمت RAW عکاسی کند.

نتیجه‌گیری

عکاسی سیاه‌وسفید حوزه بسیار گسترده‌ای است و بسیار صحبت در این باب وجود دارد ولی باید گفت که در عکاسی سیاه‌وسفید کنتراست بسیار مهم است. سعی کنید که اگر فرمت سیاه‌وسفید را برای عکاسی انتخاب می‌کنید به کنتراست موجود درصحنه بسیار توجه کنید. علاوه بر کنتراست، بافت نیز می‌تواند بسیار بر روی کیفیت عکس شما تأثیر بگذارد.

ّیشتر بخوانید
رنگی عکس بگیریم یا سیاه‌وسفید ؟
۶ راه‌کار برای گرفتن عکس‌های سیاه‌وسفید از طبیعت
سه تکنیک برای ساختن بهترین تصاویر سیاه و سفید در Lightroom